Van testcoördinator naar scrummaster

| Mervyn Audhoe aan het woord

Als scrummaster heb je eigenlijk maar één doel: je team optimaal laten presteren en zoveel mogelijk omgevingsfactoren uit de weg ruimen die hierbij in de weg staan. Maar het ultieme doel is natuurlijk: een goed werkend team smeden waarin professionals zichzelf maximaal kunnen ontwikkelen en op een efficiënte manier software wordt opgeleverd.

Als scrumteam heb je veel werk te verzetten in een beperkte tijd. Met de opkomst van Agile praat je tegenwoordig over sprints van een tot vier weken. Op sommige momenten lopen teamleden tegen dingen aan die technisch niet mogelijk zijn. Soms moeten bij het testen van bepaalde applicaties, verbinding worden gemaakt met specifieke databases. En dan is de toegang niet altijd goed geregeld. Als scrummaster neem je dan die zoektocht naar een oplossing uit handen. Je gaat op zoek naar de IT-afdeling, de databasebeheerder, of soms de functioneel beheerder die deze toegang kan geven. Scrummaster zijn, is vaak op zoek gaan naar de juiste personen en kanalen binnen de organisatie zodat het scrumteam van testers en ontwikkelaars het werk kan blijven doen.

Van tester naar scrummer

Als scrummaster heb je verschillende rollen: je coördineert – heel praktisch. Aan de andere kant ben je ook de team lead. Je bent de oplosser van alle problemen die op het pad komen. Daar kun je de hele dag mee bezig zijn. Je probeert van te voren na te denken over mogelijke scenario's in het proces waar jouw faciliterende rol gewenst of nodig is. Toch kun je niet alles voorzien. Aan het begin van een sprint krijg je aantal test-aanvragen: user stories met wensen van de product owner. Soms kom je er in het proces achter dat de uitkomst niet meer aansluit op de oorspronkelijke aanvraag. Of de wens blijkt technisch niet mogelijk te zijn. Dan spring je er als scrummaster tussenin om communicatie tussen ontwikkelaar en de business (vaak de product owner) soepel te laten verlopen. Als scrummaster ben je geen tester, maar je moet wel ruime ervaring hebben met de fricties waar je als tester tegenaan loopt. Als testcoördinator, mijn vroegere werk, fungeerde ik vaak ook als brug tussen technische mensen (developers) en niet technische mensen (aanvragers). In mijn testklussen heb ik geleerd om met deze twee verschillende werelden te kunnen communiceren en ze elkaar te laten begrijpen. Mijn jaren als testcoördinator hebben dus zeker de nodige meerwaarde gehad als ik kijk naar de manier waarop ik opereer als scrummaster.

Vanuit de business is er eigenlijk nog altijd een gebrek aan kennis en begrip. Vragen die je vaak krijgt zijn: waarom duurt het zo lang voordat je team kan opleveren, dat bouwen is toch niet zo moeilijk? Waarom testen jullie, het moet toch in een keer goed zijn? Het werken volgens Scrum/Agile verbetert dit wel. Business is veel meer betrokken bij het design, het ontwikkelen en het testproces. Hierdoor is er meer begrip en wordt aan de business kant ook veel meer duidelijk dat men zelf ook goede input moet leveren. Het belang van een goed werk- en communicatieproces voor een mooie IT-oplossing wordt steeds duidelijker. Die softskill kant vind ik leuk. Bij eerdere opdrachtgevers gaf ik test-trainingen. Die coachende rol ligt mij wel en het geeft een beetje afwisseling. Ik vind het leuk om mensen iets te leren. Bovendien steek je er zelf ook nog iets van op door anderen te coachen. Ervaringen en visies van anderen geven nieuwe inzichten. Ik ben zelf redelijk pragmatisch ingesteld en heb als valkuil dat ik daardoor soms te kort door de bocht kan gaan bij het bedenken van oplossingen. Wanneer collega's een andere blik hebben op hetzelfde probleem kan dat ook mijn mening bijstellen.

Online-transitie en de rol van de tester

Mijn eigen rol bij Waternet is overigens wat breder dan die van een normale scrummaster. Het is nu de eerste keer dat men bij Waternet zelf software ontwikkelt. Ik adviseer en train ook werknemers om dat proces soepel te laten verlopen. Men wil bij Waternet de komende jaren 80% van alle klantcontacten online te laten verlopen. Rekeningen, aanslagen, vragen en klachtenafhandeling, gaan nu nog bijna allemaal per post of telefoon. Die verandering vergt nogal een omslag in het denken en het werkproces. Het uitbreiden van de online waternet-omgeving beslaat nu drie teams. Twee teams doen alles wat te maken heeft met mijndrinkwater.nl. Een team doet het self-serviceportal voor Waterschapsbelasting en de facturatie van drinkwater. Samen vormen ze MijnWaternet. De tester speelt hier een belangrijke rol in deze omschakeling naar online, omdat het gebruikersgemak voor consumenten cruciaal is bij de omschakeling naar een digitaal loket: is de website wel duidelijk en prettig genoeg voor de gebruiker/consument? Krijgt de consument snel genoeg de juiste informatie over zijn (drink)watergebruik en -kosten?

Het andere scrumteam houdt zich bezig met het soepel laten verlopen van de business intelligence-omschakeling: meten hoe goed het gaat met de website, de bezoekersaantallen, het gebruik van de aangeboden applicaties. Kunnen de gebruikers hun weg door de website vinden? Met de komst van internet kan men veel beter sturen op steeds actuelere data over klantgedrag. Deze input van data levert ook weer nieuwe vragen op: Klopt de data in de rapportages met de bronsystemen? Waternet maakt nu ook zelf afgeleide databases met meerdere bronnen als input. Zijn deze wel correct? De mogelijkheden van smart data brengt ook de noodzaak van een nieuw soort testen met zich mee.

Ook het meer klantvriendelijke ontwikkelen van de website en de achterliggende software is steeds belangrijker. Bij deze snelle dynamiek past de oude waterval-methode steeds minder goed en zie je steeds meer een beweging naar agile en scrum. Als scrummaster begeleid en coach ik dus de developers, de testers en de business analisten om vanuit de agile denkwijze iets te bouwen en te testen. Omdat ik veel test- en ontwikkeltrajecten van binnenuit heb gezien, ervaring heb met het geven van testtrainingen - en als tester en scrummaster ook verschillende perspectieven ken - help ik de organisatie nu met een breder bewustzijn rondom testen en ontwikkelen in/met scrum: Hoe werkt softwareontwikkeling? Hoe werkt testen? Wat is scrum nou eigenlijk?

Scrummen kun je leren

Men werkt bij Waternet nu eerst voor het eerst met scrum en dat gaat meestal niet in één keer. Scrum is een werkwijze waarin de hele organisatie mee moet, want je werkt in scrum heel erg veel met elkaar en  met zelfsturende teams. Dat is voor de meeste bedrijven nogal een verandering in managementstijl. Scrumteams hebben in principe alleen nog de visie nodig van de product owner, die bijvoorbeeld een afdeling vertegenwoordigt. De uitvoering is aan het team zelf. We zijn nu bijvoorbeeld bezig met het implementeren van betalen via iDeal. De product owner wil deze functionaliteit, maar hoe dat wordt geïmplementeerd is aan het team.

Het team moet dus leren “zelfsturen” en de afdelingsmanager moet leren om de controle los te laten. Vaak zie je dat bedrijven die met scrum willen werken het eigenlijk maar half doen. De definitieve beslissingsbevoegdheid voor opleveringen ligt dan nog half bij de Business (product owner of manager) zodat de efficiëntie/slagvaardigheid van de zelfsturende teams eigenlijk steeds wordt geblokkeerd. Soms kan de manager wel loslaten, maar het team niet zelfsturen. Maar dit is allemaal een leercurve. Een goede scrummaster kan helpen het team wel zelfsturend te maken. Eigenlijk ben ik dus niet alleen scrummaster, maar vooral ook de scrumcoach.

Waar moet je als scrummaster op letten?

- Altijd proberen het team gefocust te houden op de inhoud van de sprint;
- Je team beschermen voor stagnerende invloeden van buitenaf.

De 3 grootste valkuilen voor een scrummaster?

– Jezelf bemoeien met de inhoud, de teamleden zijn de experts;
– Op de stoel van de product owner zitten;
– ‘Tijdelijk’ afwijken van het scrum proces, tot dat je er permanent van  ben afgeweken.